پرسش هایی پیرامون انتظار و فرهنگ انتظار

پرسش۱: یک منتظر واقعی کیست ؟

پاسخ: انتظار امام مهدی(عج) از ما آن است که به وظیفه یک منتظر واقعی عمل کنیم. در روایات و بیانات پیشوایان دین وظایف متعددی برای منتظر بیان شده است که مهمترین آنها عبارت است از:
الف. شناخت امام: حرکت در جاده انتظار بدون شناخت امام امکان ندارد. البته علاوه بر شناخت امام به اسم و نسب، باید نسبت به جایگاه و مقام امام نیز آگاهی کافی داشت. در روایتی نقل شده فردی به نام ابو نصر پیش از غیبت امام، به حضور آن حضرت رسید. امام مهدی(عج) از او پرسید: مرا می شناسی؟ پاسخ داد: آری شما سرور من و فرزند سرور من هستید. امام(عج) فرمود: مقصود من این (شناخت) نبود. ابو نصر گفت: خودتان بفرماید(مرادتان چیست). امام(عج) فرمود: من آخرین جانشین پیامبر خدا هستم و خداوند به (برکت) من بلا را از خاندان و شیعیانم دور می کند». (بحار الانوار، ج 52 ، ص 30).
ب. الگو پذیری: آدمی باید از رهبر و مقتدای خود الگو گرفته و منش و رفتار خود را شبیه او قرار دهد تا بتواند او را همراهی کند. از پیامبر(ص) نقل شده است که فرمود: خوشا به حال آنان که قائم خاندان مرا درك كنند؛ در حالی که پیش از دوران قیام، به او و امامان قبل از او اقتدا کرده و از دشمنان ایشان، اعلام بیزاری کرده باشند. آنان دوستان و همراهان من و گرامی ترین امت من، در نزد من هستند.(بحار الانوار، ج 52 ، ص 129).
از مهم ترین رفتارها ورع و حسن خلق است. امام صادق(ع) در روایتی فرمود: «هر کس دوست دارد از یاران حضرت قائم(ع) باشد باید منتظر باشد، و در حال انتظار به پرهیز کاری و اخلاق نیکو رفتار كند». (بحار الانوار ، ج 52 ، ص 140).
ج. یاد امام: یک منتظر واقعی باید همیشه سعی کند به یاد حضرت مهدی(عج) باشد. هر روز صبح با خواندن «دعای عهد»(مفاتیح الجنان، بعد از دعای ندبه) با امام پیمان خود را تجدید کند، برای سلامتی و فرج او همیشه دعا کند و بگوید: «اللهم کن لولیک الحجة بن الحسن ... »(مفاتیح الجنان ، اعمال شب 23 ماه مبارک رمضان). در هر محفل و مجلسی یاد حضرت را زنده کند و مردم را با او آشنا سازد تا مردم همگی منتظر ظهور باشند. 


 

پرسش۲: آیا این درست است که می گوییم امام عصر در اصل منتظر واقعی است و غایب واقعی ما هستیم و آیا این جمله که می گویند ما غایب او منتظر آمدن ماست صحیح است؟

پاسخ: این نوع سخن نیاز به تبیین و توضیح دارد بدین گونه كه:
امام زمان(ع) بیش از هر كس دیگری با زیبایی دوران طلایی ظهور آشنا و آگاه است. او به خوبی می‌داند كه مردم در دوران ظهور، به رشد و تعالی بی نظیری دست می‌یابند و جامعه انسانی به بهترین صورت ممكن شكل می‌گیرد و آن گونه كه شایسته و زیبنده زندگی بشری است تحقق می‌یابد. او كه بر بندگان و مخلوقات خدا بسیار مهربان است، آرزو دارد كه انسان‌ها به زندگی در خور خود برسند و همه بتوانند درجات كمال را طی كنند و این زمانی خواهد بود كه امام زمان(ع) ظهور كند و جهان را از مظاهر شرك و فساد پاك گرداند. او به خوبی می‌داند كه ظهور، وقتی صورت می‌گیرد كه مردم بخواهند و آماده ظهور گردند. بنابراین او واقعا منتظر است. او منتظر آماده شدن مردم است تا خداوند اذن خروج دهد.
اما اینكه گفته می‌شود غایب واقعی ما هستیم، باید گفت: هر چند در اصطلاح مراد از غیبت امام زمان آن است كه وجود شریفش دیده نمی‌شود(و به عبارت صحیح تر دیده می‌شود ولی شناخته نمی‌شود)؛ اما در مورد غیبت بیان دیگری نیز هست و آن اینكه یكی از اموری كه باعث می‌شود ما از نعمت حضور امام محروم باشیم، آلودگی‌های روحی ما است. چرا كه این آلودگی‌ها از یك طرف حجابی بر قلب می‌شود و چشم بصیرت و حقیقت بین آدمی را كور می‌كند و از طرف دیگر قابلیت و لیاقت درك حضور را از ما سلب می‌كند و این سخن بدین معنا است كه ما خود باعث دوری و جدا شدن از امام هستیم، او حاضر و ناظر است، ولی ما چشمان حقیقت بین خود را از دست داده‌ایم، ما از وادی حقیقت خارج شده و در دنیای حیوانی قرار گرفته‌ایم. او منتظر برگشت‌ ما از دنیای پوچ و مجازی است، او منتظر است ما به خود آییم و پرده غفلت را به كنار زنیم و داخل در حریم یار شویم.



 

پرسش۳: از کجا و با چه نشانه هایی بدانیم که حضرت نیز ما را دوست دارد و برای رسیدنمان به این مقصود یعنی دوست داشتن ایشان چه کارهایی باید بکنیم ؟

پاسخ: باید بدانیم كه امام پدری مهربان و برادری دلسوز است، امام همه شیعیان را دوست دارد و برای هدایت و سعادت آنها دعا و تلاش می‌كند. البته در این میان شیعیانی را بیشتر دوست دارد كه می‌كوشند افرادی صالح و با معنویت باشند. با رعایت موارد زیر، می‌توان به دوستی آن حضرت امید داشت:
1. در مقام علم و عقیده هر روز بر معرفت دینی خود بیفزاییم و در جلسات سخنرانی و علمی شركت كنیم و در شناخت مقام امامت و شخص امام زمان(ع) (با مطالعات فراوان) كوشا باشیم.
2. در مقام عمل اولین چیز انجام دادن واجبات و ترك گناه و معصیت است. ارتكاب معصیت در محضر امام زمان(ع) باعث آزرده شدن دل ایشان می‌شود و وقتی پرونده اعمال به محضر ایشان برده می‌شود، از ما دلگیر می‌گردد.
قدم دوم انجام وظیفه است، بهترین راه نزدیكی به آن حضرت و جلب رضایت ایشان، این است كه هر كس هر شغل و وظیفه‌ای كه دارد، آن را به دقت و سلامت انجام دهد. شما كه محصل هستید، بهترین كار تلاش و درس خواندن عمیق و صحیح است، كسی كه وظیفه خود را ترك كند یا ناقص انجام دهد و در عوض آن بخواهد كار نیك دیگری انجام دهد، راهی كج رفته است.
قدم بعدی ایجاد ارتباط معنوی با امام است؛ یعنی، بكوشیم همیشه به یاد امام زمان(ع) باشیم صبح را با دعای عهد شروع كنیم، در نماز‌هایمان برای آن حضرت دعا كنیم، دعای فرج را در هر فرصتی بخوانیم. دعای ندبه، زیارت آل یاسین و دعاهای دیگر را با توجه به معنا و حضور قلب بخوانیم، صدقه دادن برای سلامتی ایشان، زیارت از طرف ایشان و دعا برای سلامتی و تعجیل فرج آن حضرت، شركت در مراسم منسوب به ایشان و ... راه‌های ایجاد ارتباط معنوی با امام است و می‌توان بعد از مدتی آثار بسیار مثبت آن را دید و این خود نشان دوست داشتن امام است. اما باز تاكید می‌شود همه این كارها بعد از ترك گناه و عمل به وظیفه و نقش خویش در جامعه و خانواده اثر بخش است؛ وگرنه پوستی بی مغز و خاصیت خواهد بود.



 

پرسش۴: انتظار امام مهدی از ما چیست؟

پاسخ: انتظار امام مهدی(عج) از ما آن است که به وظیفه یک منتظر واقعی عمل کنیم. در روایات و بیانات پیشوایان دین وظایف متعددی برای منتظر بیان شده است که مهم‌ترین آنها عبارت است از:
الف. شناخت امام: حرکت در جاده انتظار، بدون شناخت امام امکان ندارد، البته علاوه بر شناخت امام به اسم و نسب، باید نسبت به جایگاه و مقام او نیز آگاهی کافی داشت. در روایتی نقل شده که فردی به نام ابو نصر پیش از غیبت امام، به حضور آن حضرت رسید. امام مهدی(عج) از او پرسید: مرا می شناسی؟ پاسخ داد: آری شما سرور من و فرزند سرور من هستید. امام(عج) فرمود: مقصود من این (شناخت) نبود. ابو نصر می گوید: خودتان بفرماید(مرادتان چیست). امام(عج) فرمود: من آخرین جانشین پیامبر خدا هستم و خداوند به (برکت) من بلا را از خاندان و شیعیانم دور می کند".(بحار الانوار، ج 52 ، ص 30).
ب. الگو پذیری: آدمی باید از رهبر و مقتدای خود الگو گرفته و منش و رفتار خود را شبیه او قرار دهد تا بتواند او را همراهی کند. از پیامبر(ص) نقل شده است: "خوشا حال آنان که قائم خاندان مرا درک کنند؛ در حالی که پیش از دوران قیام، به او و امامان قبل از او اقتدا کرده و از دشمنان ایشان، اعلام بیزاری کرده باشند. آنان دوستان و همراهان من و گرامی ترین امت من، در نز من هستند".(بحار الانوار ، ج 52 ، ص 129).
از مهم ترین رفتارها ورع و حسن خلق است. امام صادق(ع) در روایتی فرمود: "هر کس دوست دارد از یاران حضرت قائم(ع) باشد، باید منتظر باشد و در حال انتظار به پرهیز کاری و اخلاق نیکو رفتار كند". (بحار الانوار ـ ج 52 ـ ص 140).
ج. یاد امام: یک منتظر واقعی باید همیشه سعی کند به یاد حضرت مهدی(عج) باشد. هر روز صبح با خواندن "دعای عهد"(مفاتیح الجنان، بعد از دعای ندبه) با امام پیمان خود را تجدید کند، برای سلامتی و فرج او همیشه دعا کند و بگوید: "اللهم کن لولیک الحجة بن الحسن..."(مفاتیح الجنان، اعمال شب 23 ماه مبارک رمضان). در هر محفل و مجلسی یاد حضرت را زنده کند و مردم را با او آشنا سازد تا مردم همگی منتظر ظهور باشند. امام عصر(عج) در پیامی چنین فرمود: "اگر شیعیان ما ـ که خداوند آنان را در راه طاعتش یاری دهد ـ در وفای پیمانی که از ایشان گرفته شد اجتماع کرده و مصمم باشند؛ البته نعمت دیدار از آنان به تاخیر نمی افتد و سعادت ملاقات ما برای آنان با معرفت کامل و راستین نسبت به ما، تعجیل می گردد".(بحار الانوار، ج 53 ، ص176)
البته نباید فراموش کرد که یک پیرو واقعی در همان گام‌های نخستین، به انجام واجبات ـ به خصوص نماز اول وقت ـ و ترک محرمات توجه ویژه‌ای دارد، چرا که بدون اطاعت از اوامر خدا، سخن از انتظار و یاری حضرت معنا ندارد.

پرسش۵: انتظار آقا امام زمان آیا چون خیلی طول کشیده میشود گفت دیگر بیهوده است ؟ چون حضرت فقط به دیدن افراد خاص می روند ؟

پاسخ: در مورد سخن شما ابتدا لازم است حقیقت انتظار تا حدی روشن شود.فرج، یعنی نصرت و پیروزی و گشایش، مقصود از فرج، نصرت و پیروزی حكومت عدل علوی بر حكومت‌های كفر و شرك و بی‌داد است. بنابراین، انتظار فرج، یعنی انتظار تحقق یافتن این آرمان بزرگ جهانی است. منتظر حقیقی، كسی است كه حقیقتاً، خواهان تشكیل چنین حكومتی باشد. این خواسته آنگاه جدی و راست است كه شخص منتظر عامل به عدل و گریزان از ستم و تباهی باشد وگرنه، انتظار فرج، در حد یك ادعا و شعار بی محتوا باقی خواهد ماند. از این رو، در روایات آمده است كه انتظار فرج، خود فرج است؛ زیرا، كسی كه حقیقتاً منتظر فرج و ظهور حجت خدا و تاسیس حكومت عدل گستر او است، زندگی خود را بر پایه عدل و داد استوار می‌سازد و او، انسانی است كه حضور و غیبت امام، در نحوه رفتار و سیر و سلوك‌اش تفاوتی ندارد و قبل از تشكیل حكومت عدل او، چنین حكومتی را در زندگی خود پایدار ساخته است.
بنابراین، انتظار فرج حقیقی ، ریشه در معرفت به حق و عدل و ایمان و عشق به آن دارد و آثار آن نیز در عمل نمایان می‌گردد و چنین حقیقت اصیل و عمیقی با لفظ و شعار به دست نمی‌آید و با بی تفاوتی و بی اعتنایی نسبت به مقدمات دینی و رسالت‌های انسانی، در تعارض و تناقض است. از اینجا، نادرستی یك تفسیر از انتظار فرج روشن می‌شود؛ زیرا، بعضی بر این تصور خام هستند كه انتظار فرج، یعنی بی تفاوتی نسبت به آنچه در جوامع بشر می‌گذرد و دست روی دست گذاشتن به امید این كه اما زمان ظهور كند و آنان را اصلاح كند. انتظار فرج، تعهد آفرین و مسئولیت‌ساز است و با بی‌تفاوتی و بی اعتنایی به سرنوشت بشر و حقیقت و فضیلت، منافات دارد.
انتظار فرج، یعنی:
الف. معرفت امام معصوم و عادل و پیشوای فضیلت؛
ب. ایمان به امامت و قیادت رهبری الهی و عدالت پیشه؛
ت. عشق به عدالت و ارزش‌های انسانی؛
ج. امید به آینده‌ای روشتن و نوید بخش؛
د. تلاش برای برقراری حكومتی عدل پیشه و عدل گستر؛
و. رعایت موازین و قوانین دینی و اخلاقی؛
ز. داشتن روحیه‌ی تعهد و مسئولیت پذیری.
این انتظار فرج است كه بهترین اعمال و بهترین عبادت است و چنین منتظری، مقامی عالی دارد و هرگاه در زمان غیبت از دنیا برود، به منزله كسی است كه پس از ظهو حضرت حجت(ع)، زنده و تحت فرمان او در راه خدا جهاد می‌كند.(بحار الانوار، ج 52، ص125).
ممكن است مراد شما این باشد كه با توجه به اینكه در هر عصری و در هر ملتی كه ظلم و ستم شود اعتقاد به ظهور منجی آخر الزمان بیشتر می‌شود، وقتی در زمانی كه ما، در آن زندگی می‌كنیم و ظلم و ستم در همه جا بیداد می‌كند، باز هم این عقیده بیشتر شده است و در واقع، برای خیلی‌ها به مانند یك افسانه تبدیل شده است تا واقعیت، و حتی موجب دل سردی خیلی‌ها شده است. این چگونه قابل توجیه است؟
در پاسخ باید گفت: در روایات متعدد، از معصومان(ع) رسیده است كه دوران غیبت، دوران امتحان و آزمایش مردم است. باید تلاش كرد تا با تقویت باور‌ها و اعتقادات در مقابل سختی‌های زمان غیبت، مقاومت كرد و در عین حال، خود را برای ظهور و شركت در قیام امام مهدی(ع) آماده ساخت. این كه بعضی از مردم، به خاطر طولانی شدن غیبت، گرفتار یأس و نومیدی می‌شوند. به سبب ضعف ایمان و معرفت نسبت به حجت خدا و نیز عدم شناخت و آگاهی نسبت به شرایط ظهور است. اینان گمان می‌كنند وقتی در عرصه‌های مختلف اجتماعی، ظلم و فساد فراوان گردید، امام عصر(ع) باید برای انتقام از ظالمان و برپایی عدالت، قیام كند، حال آن كه ظهور عدالت و برپایی دولت مهدوی، مثل هر انقلاب و حكومت دیگری، نیاز به تحقق شرایط و زمینه‌هایی دارد و آنها كه طالب عدالت‌اند، باید برای برپایی دولت عدل، تلاش كنند تا زمینه‌های آن، هر چه زودتر فراهم گردد، و روحیه ظلم پذیری و بی تفاوتی نسبت به وضع موجود جامعه را، به ظلم ستیزی و جدیت تبدیل كنند. و ممكن است مراد شما این باشد: چرا امام زمان(ع) با انسان‌ها در ارتباط نیست دورانی كه در آن قرار داریم، دوران غیبت امام زمان(ع) است، و ویژگی كلی و اصلی این دوران، آن است كه امكان ارتباط با آن وجود مقدس، برای كسی میسر و ممكن نیست.
بنابراین، انتظار ارتباط و دیدار، امری برخلاف حكمت و مصلحت امر غیبت است. اما این، به آن معنا نیست كه حضرت در میان ما نباشد و ما از فیض حضور آن وجود مقدس بی بهره باشیم، بلكه حضرت، به صورت نا شناس، در میان افراد رفت و آمد دارند و بر احوال مردم آگاهی دارند و آن چه به صلاح آنان و متناسب با فرایند ظهور است، انجام می‌دهند. چه بسیار افرادی كه از محضر آن عزیز بهره بردند و راهنمایی‌ها و ارشادات او را شنیده‌اند هر چند كه او را نشناختند و یا حتی گفتار و هدایت‌های او را نیز نپذیرفتند.
بنابراین، حضرت با ما ارتباط دارد و به عبارت دقیق‌تر او در میان ما است، ولی ما از او غافل هستیم. البته در مواردی، برخی از افراد كه به فیض حضور او رسیده‌اند، او را شناخته‌اند ـ كه معمولاً این شناخت، بعد از دیدار بوده است ـ و حظ این دیدار را برای همیشه، برای خود حفظ كرده‌اند.
نكته‌ای كه نباید از آن غفلت داشت، این است كه عدم امكان ارتباط و یا حتی دیدار، علاوه بر آن كه مطابق فلسفه‌ی غیبت است، علل و عوامل دیگری نیز می‌تواند داشته باشد، مثلاً فرد، آمادگی دیداری را كه به دنبال آن شناخت باشد ندارد و چنین دیداری، به مصلحت او نیست. یا روح و روان او، چنان تاریك و آلوده است كه جایی برای وجود نورانی و مقدس حضرت، باقی نگذاشته است، یا خدا می‌خواهد او را به وسیله فراق و دوری آزمایش و امتحان كند و ... .
از طرف دیگر، باید توجه داشت كه ارتباط مستقیم افراد با امام، زمینه‌ی استفاده‌های نا به جا و ادعاهای دروغین را برای كسانی كه ظرفیت یا اهلیت ندارند، ایجاد می‌كند كه منجر به فریب مردم و انحراف توده‌ها می‌شود و خطرات آن، بر كسی پوشیده نیست.

پرسش۶: انتظار چیست و متنظر واقعی کیست؟

پاسخ: حقیقت انتظار آن است كه انسان منتظر و چشم به راه، خود و محیطش را برای آمدن منتظر و منجی موعود آماده كند. این آمادگی بسته به فرد مورد انتظار، معنا و ارزش می‌یابد. برای مثال كسی كه انتظار زائر بیت الله را می‌كشد و مسافر او از سفر مكه می‌آید، طبعا معنای انتظار برای او این است كه خانه را مرتب كند و وسایل پذیرایی را فراهم سازد و... ، منتظر امام زمان(ع) نیز به كسی گفته می‌شود كه خود را برای آمدن چنین بزرگ مردی آماده كند. و طبیعی است كه باید خود را در گروه بندگان صالح قرار دهد، دین را در زندگی خود جاری سازد و دیگران و محیط را برای آمدنش مهیا كند. از این رو انتظار فرج بنا بر فرمایش پیامبر(ص) افضل اعمال است. و هر كس تلاش درونی او برای عبادت و عبودیت و كوشش بیرونی او برای زمینه سازی و جهت دهی مردم و محیط بیشتر باشد، موفق تر است. 



 

پرسش۷: انتظار در زمان غیبت امام زمان ،علیه السلام، چه معنایی دارد و مقصود از انتظار فرج چیست؟

پاسخ: فرج، یعنی نصرت و پیروزی و گشایش. مقصود از فرج، نصرت و پیروزی حكومت عدل علوی بر حكومت¬های كفر و شرك و بی¬داد است. بنابراین، انتظار فرج، یعنی انتظار تحقق یافتن این آرمان بزرگ و جهانی است. و منتظر حقیقی، كسی است كه حقیقتاً، خواهان تشكیل چنین حكومتی باشد.
این خواسته، آن گاه جدی و راست است كه شخص منتظر، عامل به عدل و گریزان از ستم و تباهی باشد و گرنه، انتظار فرج، در حد یك ادعا و شعار بی¬محتوا باقی خواهد بود. از این رو، در روایات آمده است كه انتظار فرج، خود فرج است؛ زیرا، كسی كه حقیقتاً منتظر فرج و ظهور حجت خدا و تاسیس حكومت عدل¬گستر او است، زندگی خود را بر پایه¬ی عدل و داد استوار می¬سازد و او، انسانی است كه حضور و غیبت امام، در نحوه¬ی رفتار و سیر و سلوك¬اش تفاوتی ندارد و قبل از تشكیل حكومت عدل او، چنین حكومتی را در زندگی خود پایدار ساخته است.
بنابراین، انتظار فرج حقیقی، ریشه در معرفت به حق و عدل و ایمان و عشق به آن دارد و آثار آن نیز در عمل نمایان می¬گردد و چنین حقیقت اصیل و عمیقی، با لفظ و شعار به دست نمی¬آید و با بی¬تفاوتی و بی¬اعتنایی نسبت به مقدسات دینی و رسالت¬های انسانی، در تعارض و تناقض است . از این جا، نا¬درستی یك تفسیر از انتظار فرج روشن می¬شود؛ زیرا، بعضی، بر این تصور خام هستند كه انتظار فرج، یعنی بی¬تفاوتی نسبت به آن¬چه در جوامع بشر می¬گذرد و دست روی دست گذاشتن به امید این كه امام زمان ،علیه السلام، ظهور كند و آنان را اصلاح کند. انتظار فرج، تعهدآفرین و مسئولیت¬ساز است و با بی¬تفاوتی و بی¬اعتنایی به سرنوشت بشر و حقیقت و فضیلت، منافات دارد.
انتظار فرج، یعنی
الف) معرفت امام معصوم و عادل و پیشوای فضیلت؛
ب) ایمان به امامت و قیادت رهبری الهی و عدالت پیشه؛
ت) عشق به عدالت و ارزش¬های انسانی؛
ج) امید به آینده¬ای روشن و نوید¬بخش؛
د) تلاش برای برقراری حكومتی عدل¬پیشه و عدل¬گستر؛
و) رعایت موازین و قوانین دینی و اخلاقی؛
ز) داشتن روحیه¬ی تعهد و مسئولیت¬پذیری.
این انتظار فرج است كه بهترین اعمال و بهترین عبادت است و چنین منتظری ، مقامی عالی دارد و هرگاه در زمان غیبت از دنیا برود، به منزله¬ی كسانی است كه پس از ظهور حضرت حجت ،علیه السلام، زنده و تحت فرمان او در راه خدا جهاد می¬كنند. (بحار الانوار، ج52، ص125 )



 

پرسش۸: انتظار مهدی کی به پایان می رسد ؟

پاسخ: امام مهدی(عج) زمانی ظهور می‌کند که شرایط آن فراهم شده باشد؛ یعنی، افرادی باشند که واقعا یار و یاور امام(عج) باشند. او را شناخته و ایمان قوی به او و اهدافش داشته باشند و لحظه ای دست از یاری و حمایت بر ندارند. از طرفی مردم آمادگی پذیرش حضرت را واقعا داشته باشند و خواستار ظهورش شوند... و این زمانی است که مردم در زندگی خود یاد حضرت را زنده کنند و اعمال و رفتار و کردارشان به گونه ای باشد که نشان دهند منتظر ظهورند. وضعیت مردم جهان نیز به گونه‌ای باشد که منتظر ظهور مرد آسمانی باشند 



 

پرسش۹: با آنکه ظلم و ستم زیاد شده ، پس چرا هر چه انتظار می کشیم امام ظهور نمی کند ؟

پاسخ: در مورد سخن شما ابتدا لازم است حقیقت انتظار تا حدی روشن شود.
فرج، یعنی نصرت و پیروزی و گشایش، مقصود از فرج، نصرت و پیروزی حكومت عدل علوی بر حكومت‌های كفر و شرك و بی‌داد است. بنابراین، انتظار فرج، یعنی انتظار تحقق یافتن این آرمان بزرگ جهانی است. منتظر حقیقی، كسی است كه حقیقتاً، خواهان تشكیل چنین حكومتی باشد. این خواسته آنگاه جدی و راست است كه شخص منتظر عامل به عدل و گریزان از ستم و تباهی باشد وگرنه، انتظار فرج، در حد یك ادعا و شعار بی محتوا باقی خواهد ماند. از این رو، در روایات آمده است كه انتظار فرج، خود فرج است؛ زیرا، كسی كه حقیقتاً منتظر فرج و ظهور حجت خدا و تاسیس حكومت عدل گستر او است، زندگی خود را بر پایه عدل و داد استوار می‌سازد و او، انسانی است كه حضور و غیبت امام، در نحوه رفتار و سیر و سلوك‌اش تفاوتی ندارد و قبل از تشكیل حكومت عدل او، چنین حكومتی را در زندگی خود پایدار ساخته است.
بنابراین، انتظار فرج حقیقی ، ریشه در معرفت به حق و عدل و ایمان و عشق به آن دارد و آثار آن نیز در عمل نمایان می‌گردد و چنین حقیقت اصیل و عمیقی با لفظ و شعار به دست نمی‌آید و با بی تفاوتی و بی اعتنایی نسبت به مقدمات دینی و رسالت‌های انسانی، در تعارض و تناقض است. از اینجا، نادرستی یك تفسیر از انتظار فرج روشن می‌شود؛ زیرا، بعضی بر این تصور خام هستند كه انتظار فرج، یعنی بی تفاوتی نسبت به آنچه در جوامع بشر می‌گذرد و دست روی دست گذاشتن به امید این كه اما زمان ظهور كند و آنان را اصلاح كند. انتظار فرج، تعهد آفرین و مسئولیت‌ساز است و با بی‌تفاوتی و بی اعتنایی به سرنوشت بشر و حقیقت و فضیلت، منافات دارد.
انتظار فرج، یعنی:
الف. معرفت امام معصوم و عادل و پیشوای فضیلت؛
ب. ایمان به امامت و قیادت رهبری الهی و عدالت پیشه؛
ت. عشق به عدالت و ارزش‌های انسانی؛
ج. امید به آینده‌ای روشتن و نوید بخش؛
د. تلاش برای برقراری حكومتی عدل پیشه و عدل گستر؛
و. رعایت موازین و قوانین دینی و اخلاقی؛
ز. داشتن روحیه‌ی تعهد و مسئولیت پذیری.
این انتظار فرج است كه بهترین اعمال و بهترین عبادت است و چنین منتظری، مقامی عالی دارد و هرگاه در زمان غیبت از دنیا برود، به منزله كسی است كه پس از ظهور حضرت حجت(ع)، زنده و تحت فرمان او در راه خدا جهاد می‌كند.(بحار الانوار، ج 52، ص125).
ممكن است مراد شما این باشد كه با توجه به اینكه در هر عصری و در هر ملتی كه ظلم و ستم شود اعتقاد به ظهور منجی آخر الزمان بیشتر می‌شود، وقتی در زمانی كه ما، در آن زندگی می‌كنیم و ظلم و ستم در همه جا بیداد می‌كند، باز هم این عقیده بیشتر شده است و در واقع، برای خیلی‌ها به مانند یك افسانه تبدیل شده است تا واقعیت، و حتی موجب دل سردی خیلی‌ها شده است. این چگونه قابل توجیه است؟
در پاسخ باید گفت: در روایات متعدد، از معصومان(ع) رسیده است كه دوران غیبت، دوران امتحان و آزمایش مردم است. باید تلاش كرد تا با تقویت باور‌ها و اعتقادات در مقابل سختی‌های زمان غیبت، مقاومت كرد و در عین حال، خود را برای ظهور و شركت در قیام امام مهدی(ع) آماده ساخت. این كه بعضی از مردم، به خاطر طولانی شدن غیبت، گرفتار یأس و نومیدی می‌شوند. به سبب ضعف ایمان و معرفت نسبت به حجت خدا و نیز عدم شناخت و آگاهی نسبت به شرایط ظهور است. اینان گمان می‌كنند وقتی در عرصه‌های مختلف اجتماعی، ظلم و فساد فراوان گردید، امام عصر(ع) باید برای انتقام از ظالمان و برپایی عدالت، قیام كند، حال آن كه ظهور عدالت و برپایی دولت مهدوی، مثل هر انقلاب و حكومت دیگری، نیاز به تحقق شرایط و زمینه‌هایی دارد و آنها كه طالب عدالت‌اند، باید برای برپایی دولت عدل، تلاش كنند تا زمینه‌های آن، هر چه زودتر فراهم گردد، و روحیه ظلم پذیری و بی تفاوتی نسبت به وضع موجود جامعه را، به ظلم ستیزی و جدیت تبدیل كنند.
و ممكن است مراد شما این باشد: چرا امام زمان(ع) با انسان‌ها در ارتباط نیست؟
دورانی كه در آن قرار داریم، دوران غیبت امام زمان(ع) است، و ویژگی كلی و اصلی این دوران، آن است كه امكان ارتباط با آن وجود مقدس، برای كسی میسر و ممكن نیست. بنابراین، انتظار ارتباط و دیدار، امری برخلاف حكمت و مصلحت امر غیبت است. اما این، به آن معنا نیست كه حضرت در میان ما نباشد و ما از فیض حضور آن وجود مقدس بی بهره باشیم، بلكه حضرت، به صورت نا شناس، در میان افراد رفت و آمد دارند و بر احوال مردم آگاهی دارند و آن چه به صلاح آنان و متناسب با فرایند ظهور است، انجام می‌دهند. چه بسیار افرادی كه از محضر آن عزیز بهره بردند و راهنمایی‌ها و ارشادات او را شنیده‌اند هر چند كه او را نشناختند و یا حتی گفتار و هدایت‌های او را نیز نپذیرفتند. بنابراین، حضرت با ما ارتباط دارد و به عبارت دقیق‌تر او در میان ما است، ولی ما از او غافل هستیم. البته در مواردی، برخی از افراد كه به فیض حضور او رسیده‌اند، او را شناخته‌اند ـ كه معمولاً این شناخت، بعد از دیدار بوده است ـ و حظ این دیدار را برای همیشه، برای خود حفظ كرده‌اند.
نكته‌ای كه نباید از آن غفلت داشت، این است كه عدم امكان ارتباط و یا حتی دیدار، علاوه بر آن كه مطابق فلسفه‌ی غیبت است، علل و عوامل دیگری نیز می‌تواند داشته باشد، مثلاً فرد، آمادگی دیداری را كه به دنبال آن شناخت باشد ندارد و چنین دیداری، به مصلحت او نیست. یا روح و روان او، چنان تاریك و آلوده است كه جایی برای وجود نورانی و مقدس حضرت، باقی نگذاشته است، یا خدا می‌خواهد او را به وسیله فراق و دوری آزمایش و امتحان كند و ... .
از طرف دیگر، باید توجه داشت كه ارتباط مستقیم افراد با امام، زمینه‌ی استفاده‌های نا به جا و ادعاهای دروغین را برای كسانی كه ظرفیت یا اهلیت ندارند، ایجاد می‌كند كه منجر به فریب مردم و انحراف توده‌ها می‌شود و خطرات آن، بر كسی پوشیده نیست.

پرسش۱۰: آیا همه منتظران از تمام ادیان ظهور را متوجه می شوند ؟ چگونه ؟

پاسخ: ظهور امام زمان(ع) دارای علایم و شرایطی است که تحقق آنها باعث ظهور میشود.وهر گاه این علائم محقق شد ظهور واقع می شود و همه بشر روی زمین متوجه آن شده به دنبال مهدی راه می افتند و چون هم تشنه عدالت هستند به دنبال دادگر می شتابند علایم ظهور: علامت در لغت عرب به معنای نشانه است. بنابراین منظور از علائم ظهور، نشانه‌هایی است كه نزدیك شدن ظهور را نشان می‌دهند. با تحلیل ماهیت علائم ظهور، در می‌یابیم كه علائم ظهور، نسبت به ظهور رابطه سببی ندارند یعنی این گونه نیست كه به محض تحقق نشانه‌ها و علائم ظهور بگوییم پس ظهور هم حتماً تحقق خواهد یافت، بلكه تنها جنبه اعلام و كاشفیت دارند یعنی تحقق آنها كاشف از این واقعیت است كه ظهور نزدیك شده است. علائم را از جهات مختلفی می‌توان تقسیم بندی نمود.
از جمله می‌توان آنها را به:
1. علائم عادی و علائم غیر عادی و معجزه آسا تقسیم كرد.
2. با توجه به روایات رسیده می‌توان به علائم حتمی و علائم غیر حتمی تقسیم نمود.
3. بالآخره می‌توان به لحاظ فاصله زمانی بین وقوع علامت و تحقق روز موعود به علائم قریب و علائم بعید تقسیم كرد.
آنچه بیشتر از ظاهر روایات به دست می‌آید تقسیم علائم به غیر حتمی یا موقوف و علائم حتمی است. علائم غیر حتمی یا موقوف نشانه‌هایی است كه رخ دادن آنها قطعی نیست و ممكن است به دلیل عدم تحقق شرایط و یا ایجاد مانع به وقوع نپیوندند و اما علائم حتمی انهاست كه رخ دادن آنها حتمی و قطعی است. در منابع روایی، بسیاری از رخداد‌های طبیعی و غیر طبیعی و دگر‌گونی‌های سیاسی واجتماعی به عنوان علائم ظهور، ذكر شده است. بدیهی است كه روایات مربوط به این مسئله، مانند سایر مسائل دیگر، از جهت درستی و اعتبار، یكسان نیستند. در میان این روایات، برخی از جهت سند غیر قابل اعتمادند و برخی هم از جهت مضمون و مطالبی كه در آن مطرح شده، جای بحث و تامل دارند. بنابراین، نمی‌توان به صرف دیدن یك روایت و بدون بررسی كارشناسانه از جهت سند و دلالت، به آن اعتماد كرد. در میان نشانه‌ها، برخی به عنوان "علایم حتمی ظهور" ذكر شده است.علائم معروف حتمی، پنج مورد است:
1. خروج سفیانی؛ پیش از قیام حضرت مهدی(ع) مردی از نسل ابوسفیان، در منطقه شام، خروج می‌كند و با تصرف بخش‌هایی از سرزمین اسلام، برای یافتن و كشتن شیعیان جایزه تعیین می‌كند. (بحار الانوار، ج52، ص182).
2. خسف در بیداء؛ خسف، یعنی فرورفتن، و بیداء نام سرزمینی بین مدینه و مكه است. سفیانی كه در آستانه ظهور حضرت مهدی(ع) خروج می‌كند، هنگامی كه از ظهور ایشان با خبر می‌گردد سپاهی عظیم به مدینه و مكه می‌فرستد و چون به سرزمین بیداء می‌رسند، خداوند آنان را در كام زمین فرو می‌برد و هلاك می‌شوند.
3. خروج یمانی؛ سرداری از یمن قیام می‌كند و مردم را به حق و عدل دعوت می‌كند. خروج یمانی، اجمالاٌ از نشانه‌های ظهور است، هر چند جزئیات و چگونگی قیام وی، روشن نیست.
4. قتل نفس زكیه؛ نفس زكیه، یعنی انسان پاك و بی گناه. در آستانه ظهور حضرت مهدی، جوانی بی گناه، مظلومانه در مسجد الحرام به قتل می‌رسد.
5. صیحه آسمانی؛ منظور از آن، صدایی است كه در آستانه ظهور حضرت مهدی، از آسمان به گوش می‌رسد و همه مردم آن را می‌شنوند. محتوای این پیام آسمانی، دعوت به حق و حضرت مهدی است. امام باقر(ع) می‌فرماید:"ندا كننده‌‌ای از آسمان، نام قائم ما را ندا می‌كند. پس هر كه در شرق و غرب است، آن را می‌شنود.(الغیبة، نعمانی، ص252).
البته در برخی از روایات، به علائم دیگری نیز اشاره شده است، مانند خورشید گرفتگی در نیمه ماه رمضان و ماه گرفتگی در آخر آن. (الغیبة، طوسی، ص444) و یا طلوع خورشید از مغرب(الغیبة، طوسی، ص435).
شرایط ظهور: برای هر انقلاب از جمله انقلاب و ظهور امام زمان(عج) حداقل چهار شرط لازم است:
الف. برنامه و قانون جامع: از آنجایی كه برنامه حركتی حضرت مهدی(ع) بر اساس دستورات دین اسلام و سیره پیامبر(ص) است. این شرط از شرایط ظهور فراهم است.
ب. رهبر: هر انقلاب نیاز به رهبری دارد كه عالم به برنامه‌ها و اهداف انقلاب باشد. وضعیت موجود و مطلوب را بتواند تشخیص دهد. شجاع و قاطع و دلسوز باشد و ... و چون رهبری ظهور به دست امام زمان(عج) است ـ كه متصل به علم الهی و آیینه تمام نمای صفات جلال و جمال خداوند است ـ لذا این شرط نیز برای ظهور فراهم است.
ج. یاران: یك انقلاب نیاز به یاورانی دارد كه رهبر را شناخته و به او ایمان داشته باشند، از اهداف و برنامه‌های انقلاب، آگاه بوده و آنها را باور كنند. شجاع و فداكار باشند و تا آخرین نفس بایستند. این یاران قبل از شروع قیام، به زمینه سازی پرداخته و مردم را نسبت به حركت انقلاب آگاه نموده و آنان را ترغیب به پذیرش انقلاب می‌كنند. در جریان انقلاب در صحنه‌ها حاضر شده و از هیچ تلاشی كوتاهی نمی‌كنند. و بعد از پیروزی و اجرای برنامه‌ها، خود را وقف قیام می‌كنند و ... انقلاب امام زمان(عج) نیز نیاز به یارانی شجاع، مؤمن، آگاه و عالم دارد.
د. پذیرش مردم: اگر مردم آن انقلاب را خواستار باشند، انقلاب شكل گرفته و به سرانجام مطلوب می‌‌رسد. ظهور نیز وقتی است كه مردم واقعاً خواستار ظهور حضرت و عدالت گستری او باشند ما چون علم و اطلاع کامل و درستی نداریم نمیتوانیم در مورد نزدیک بودن ظهور اظهار نظر بکنیم. ائمه معصومین(ع) از ما خواستهاند همیشه منتظر ظهور باشید ولی برای ظور زمان تعیین نکنید که تعیین کنندگان وقت ظهور دروغگو هستند. طبق روایات انتظار فرج در زندگی انسان راهگشا است و آثار خود را در زندگی به جای میگذارد. راوی میگوید از امام(ع) پیرامون فرج و ظهور پرسیدم. حضرت فرمود: آیا نمیدانی انتظار فرج از فرج است.(بحار الانوار، ج52، ص130، ح29)
و آنچه وظیفه انسان است داشتن معرفت صحیح است، زیرا معرفت صحیح باعث میشود انسان به درستی برنامه ریزی کرده و حرکت کند. از امام صادق(ع) نقل شده است "اعرف امامک فانک اذا عرفته لم یضرک تقدم هذا الامر او تآخر". امامت را بشناس، پس هنگامی که او را شناختی ضرر نمیرساند تو را مقدم شود این امر یا به عقب بیفتد. (بحار الانوار، ج52، ص141، ح52) مهم شناخت و عمل به وظیفه است.
گفتنی است چون امر فرج امام زمان(ع) مربوط به کل جهان و همه انسانها میباشد ، بنابراین همگان متوجه ظهور خواهند شد و همانگونه که بیان شد به واسطه علائم مخصوصا صیحه آسمانی (که معرفی امام عصر(ع) را نیز به همراه دارد) همه متوجه نزدیک شدن ظهور میشوند. علاوه این که اعلام ظهور توسط امام در مسجد الحرام به گوش جهانیان خواهد رسید.
در مورد صیحه، از امام صادق(ع) پیرامون ظهور و علایم آن نقل شده است که به راوی فرمود: نگه دار با دستت هلاک فلانی (مردی از بنی عباس) و خروج سفیانی و کشته شدن نفس (زکیه) و فرو رفتن سپاه به زمین و صوت. راوی پرسید: صوت چیت؟ آیا همان منادی است؟ حضرت فرمود: آری و صاحب این امر به وسیله آن شناخته میشود(بحار الانوار، ج52، ص234، ح100) و در حدیث دیگر از حضرت نقل شده است: قائم(ع) قیام نمیکند تا اینکه منادی از آسمان ندا میدهد که میشنود آن را دوشیزگان پشت پرده و اهل مشرق و مغرب (بحار الانوار، ج52، ص285، ح15). در مورد ظهور، از امام صادق(ع) نقل شده است:"لا تراه عین فی وقت ظهوره الا رأته کل عین. نمی بیند چشمی او را در وقت ظهور مگر اینکه همه او را مشا هده میكنند

پرسش۱۱: بهترین الگو برای مسلمانان و افراد منتظر که به آنها امید ظهور می دهید چیست ؟

پاسخ: بهترین دلگرمی، وجود امامی مهربان است كه نهایت آرزویش، ظهور می‌باشد. ظهوری كه در پرتو آن زیبایی‌های عالم هستی آشكار می‌شود و آدمیان به سوی خوبی‌ها حركت می‌كنند. امامی كه منتظر ما است، منتظر آمادگی ما مردم. او نه تنها برای ظهور دعا می‌كند بلكه با همه وجود برای تحقق امر فرج تلاش می‌كند. او نه تنها به حل مشكلات زندگی انسان‌ها می‌پردازد بلكه انسان‌های قابل و شایسته را مورد توجه ویژه قرار می‌دهد و آنان را كه واقعا خواستار حضور در جمع یارانش هستند پرورش روحی می‌دهد. ما باید بدانیم ظهور دور نیست اگر آن را بخواهیم، ما باید بدانیم، یاوران مهدی(ع)از میان همین مردمند و هر كس تقوی و ایمانش را حفظ كند می‌تواند در گروه یاران باشد. ما باید بدانیم او ناظر و شاهد بر اعمال ماست و تلاش منتظران را می‌بیند و ضمن دعا برای آنان، آنها را یاری می‌دهد. 



 

پرسش۱۲: تقرب به حضرت حجت (عج) با چه اعمالی و یا اذکاری سریعتر حاصل می شود ؟

پاسخ: تقرب به حضرت در سایه عمل به دستورات دین حاصل می‌شود. در این میان توجه به چند عمل پیشنهاد می‌شود:
ـ نماز در اول وقت مخصوصاً همراه با جماعت؛
ـ خدمت صادقانه به مردم و تلاش برای حل مشكل آنان؛
ـ تلاوت قرآن و نافله شب و احسان به والدین؛
ـ دقت فراوان در مال كه از راه حلال باشد؛
ـ صله رحم؛
ـ دوری از جمع مال دنیا و دنیا طلبی.
در كتاب دلایل الامامة در جریان دیدار امام عصر(ع) با علی بن مهزیار آمده است كه آن بزرگوار فرمود: علت دوری شما از ما این است كه شما به جمع مال روی آوردید و به ضعفاء ظلم می‌كنید و قطع رحم كرده‌اید، و این علت دوری شما از ما است. 




 

پرسش۱۳: چرا باید منتظر امام زمان (عج) باشیم ؟

پاسخ: یكی از راه‌های دانستن علت انتظار دقت در آثار و فوائد انتظار است، بعضی از فواید انتظار عبارت است از:
1.امید؛ انتظار ، در انسان امید ایجاد می‌كند، شخصی كه منتظر آینده‌ای روشن است هرگز در مشكلات و سختی‌ها امید خود را از دست نمی‌دهد و برای آنچه وعده داده شده، تلاش می‌كند.
2. صبر؛ كسی كه منتظر است، اهل صبر و تحمل می‌شود و اگر در راه رسیدن به هدف، به موانعی برخورد كند، بردباری نموده و با یاد امام زمان(ع) دوران سخت غیبت را سپری می‌كند.
3. آمادگی؛ اگر ما منتظر امام باشیم، خود را برای ظهور آماده می‌كنیم، از گناه و سستی می‌پرهیزیم و به دنبال عدالت می‌رویم و در جهت اجتماعی محیط، شهر و كشورمان را آماده ظهور می‌كنیم و می‌كوشیم عدالت را در جامعه برقرار سازیم و كار‌های ثواب و نیك را ترویج دهیم و كارهای گناه و بد را بزداییم.
با توجه به این آثار و سفارش‌های فراوانی كه در روایات شده، همیشه منتظر فرج و ظهور امام زمان باشیم و برای آن روز موعود، لحظه شماری كنیم.

پرسش۱۴: چگونه می توانیم محبت خود را به امام زمان (عج) بیشتر کنیم ؟

پاسخ: توجه به سه نكته و مطلب در ازدیاد علاقه انسان به امام عصر(ع) تأثیر دارد:
الف. بالابردن سطح معرفت پیرامون حقیقت امامت و جایگاه امام در نظام هستی و نقش او در زندگی انسان.
ب. توجه به وظایف دینی كه همان انجام واجبات و ترك محرمات است. عمل به دستورات دین باعث طهارت نفس شده و توجه امام را به قلب آدمی بیشتر می‌كند.
ج. یاد كردن امام در اوقات مختلف؛ عهد و پیمان بستن با او هر روز صبح با خواندن دعای عهد، صلوات فرستادن برای سلامتی و فرج ایشان، زنده كردن نام حضرت در محافل و مجالس و تلاش برای زمینه سازی امر ظهور.

پرسش۱۵: چه تناسبی میان انتظار موعود و حیات پویا، كسب علم، ظلم ستیزی، مبارزه با فساد وجود دارد؟

پاسخ: اگر مفهوم انتظار به درستی فهمیده شود، معلوم می¬گردد كه در سایه¬ی انتظار موعود، حیات پویا و ظلم ستیزی و مبارزه با فساد، تحقّق خواهد یافت و دوست مهدی، علیه السلام، به كسب علم به عنوان ابزار مهمی برای رسیدن به كمال بشری، توجّه ویژه دارد.
به تعبیر دیگر، بین انتظار موعود و حیات پویا و ظلم ستیزی و ریشه كنی فساد از زمین، ملازمه هست و روایات فراوانی كه فضیلت انتظار و مقام منتظران را بیان می¬کند، این تصویر زیبا را ارائه كرده است كه در پرتو انتظار موعود است كه حركت¬های اصلاحی شكل می¬گیرد و به بركت انتظار است كه حیات انسانی، مفهوم و جایگاه الهی خود را پیدا می¬كند و بشر را به سوی اهداف والای انسانی به پیش می¬برد.
انتظار، امید می¬آورد و امید به آینده¬ی روشن، سبب حركت و نشاط و پویایی می¬گردد. امید به تحقّق ارزش¬ها سبب تقویت روحیه¬ی صالحان می¬گردد و بسیج عمومی به سوی رفع ظلم و فساد را اعلام می¬دارد. امید به موعود جهانی و انقلاب ارزشی او ، هر گونه سستی و افسردگی و سكوت و سكون را از افراد برمی¬دارد و اقدام و عمل و تحرّك را به جای آن می¬نشاند، آنان را به كسب علم و معرفت كامل¬تر و دقیق¬تر ترغیب می¬كند تا در سایه¬ی آن، نه تنها خود دچار انحراف نشوند، بلكه دیگران را نیز به راه صَلاح هدایت كنند و امكانات را در مسیر رضایت خدا و برای
زمینه¬سازی ظهور بسیج كنند.



 

پرسش۱۶: لطفا در مورد انتظار ظهور كمی توضیح دهید .

پاسخ: انتظار چشم به راه بودن است و به معنی دقیق‌تر امید به آینده روشن است. وقتی انسان، آینده را روشن و زیبا ببیند سعی می‌كند به سوی آن برود و آن را نزدیك و نزدیك‌تر كند به این دلیل است كه انتظار تنها یك حالت درونی نیست بلكه در انسان ایجاد حركت و نشاط می‌كند. در روایات انتظار بهترین عمل خوانده شده است. پیامبر فرمود: «افضل اعمال امتی انتظار الفرج؛برترین كار‌های امت من انتظار فرج است».(بحار الانوار، ج52، ص122).
انتظار به منتظر هویت می‌بخشد و برای كار‌ها و تلاش‌های او سمت و سوی خاصی قرار می‌دهد و آن زمینه سازی برای ایجاد یك جامعه خوب و با صلح و صفا و سرشار از ارزش‌های انسانی است.
منتظر واقعی هم در راستای معنی صحیح انتظار، معنی می‌یابد. منتظر كسی است كه به سوی آن آینده روشن گام برمی‌دارد. ابتدا خود را می‌سازد و آراسته به ارزش‌های انسانی و الهی می‌كند و سپس در جهت ساختن محیط پیرامون خود اقدام می‌كند او نسبت به اطراف خود بی تعهد و بی مسئولیت نیست همانگونه كه در فساد محیط حل نمی‌شود. منتظر واقعی یك جریان سالم است كه به اندازه شعاع وجودی خود جامعه را به سمت صلاح و سلامت می‌برد.
امام صادق(ع) فرمود: كسی كه دوست دارد از یاوران قائم(ع) باشد پس باید منتظر باشد و در حال انتظار برای ورع و پرهیزگاری(و خودداری از زشتی‌ها) و بر محور اخلاق نیكو عمل كند.(غیبت نعمانی، ص200).
انتظار مهدی(ع) ـ كه انتظار آخرین حجت خدا و آخرین جانشین پیامبر خدا است ـ به تقویت بنیان‌های فكری و اعتقادی منتظر می‌انجامد و از نظر رفتاری به رفتار او شكل می‌دهد.
جامعه منتظر باید ویژگی‌های زیر را دارا باشد:
1. وحدت و همدلی: جامعه منتظر به سوی هدف معلوم و مشخص خود كه هدفی الهی است متحد و هماهنگ پیش می‌رود چون هدف یكی است، اختلاف و منیت و خودخواهی بسیار كم می‌شود و همه تلاش می‌كنند كه جامعه به سمت جلو پیش رود، حال به نام من تمام شود یا به نام دیگری.
2. تعاون و همكاری:
افراد جامعه منتظر ـ به دور از تنگ نظری ـ پیوسته حال فقراء و نیازمندان جامعه را پیگیری می‌كند و از آنان بی خبر نمی‌مانند.
امام باقر(ع) به گروهی از شیعیان فرمود: «از میان شما آنكه نیرومند است ضعیف را یاری كند و آنكه بی نیاز است با نیازمندان مهربانی ورزد و هر یك از شما نسبت به دیگری خیرخواهی كند».(بحار الانوار، ج52، ص123).
3. جامعه منتظر، محیط خود را رنگ و بوی مهدوی بخشیده و نام و یاد امام را در همه عرصه‌ها منتشر كرده و گفتار و كردار امام را به عنوان سرآمد همه سخنان و شیوه‌ها در همه جا به نمایش می‌گذارند.
تشكیل محافل مهدوی و شركت كردن فعال در آنها از جمله شاخصه‌های جامعه منتظر است.
4. جامعه منتظر در مقابل بدعت‌ها و انحراف‌ها در دین و رواج منكرات موضع می‌گیرد و در حركت‌های جمعی در مقابل آنها ایستادگی می‌كند و مانع رشد جریانات انحرافی و بدعت‌ها می‌شود.



 

پرسش۱۷: ما جوانان چگونه می توانیم منتظر امام زمان باشیم؟ آیا دین داری کافی است؟

پاسخ: منتظر واقعی، یك دیندار حقیقی است؛ یعنی، علاوه بر انجام دادن واجبات و ترك گناهان به این فكر است كه وظیفه دینی او در زمان غیبت علاوه بر انجام دادن واجبات چیست؟ امامان معصوم از ما خواسته اند معرفت و شناخت صحیح از امام(ع) را داشته باشیم و برای ظهور آن بزرگوار دعا كنیم و به دیگران بگوییم كه هم به دستورات دین عمل كنند و هم برای ظهور دعا كنند. با یكدیگر برخورد خوب داشته باشیم و به یكدیگر كمك كنیم و ...
دوست گرانقدر دین داری نه تنها كافی است كه همه چیز است شما چه گزینه ای را سراغ دارید كه از حیطه دین و دینداری بیرون با شد ؟ هر گاه گفته میشود دین دار حقیقی یعنی این كه فردی است كه به تمام موازین شرع مقدس معتقد بوده و به آن عامل است و به تمام معنا در تمام ابعاد منتظر است .

پرسش۱۸: ما در زمان غیبت امام زمان (عج) چه وظیفه ای داریم چون بعضی از اطرافیان ما را مسخره می کنند ، چگونه با آنها برخورد کنیم ؟

پاسخ: ما باید به وظایف یك انسان منتظر پایبند باشیم، و در برخورد با دیگران اولا سعی كنیم برخورد و رفتار اسلامی داشته باشیم، ثانیا اگر توانایی گفتگو داریم با بحث و گفتگو به صورت صحیح مباحث امام زمان(عج) را بررسی كنیم و الا از افراد مطلع مدد بگیریم. ما نباید به خاطر تمسخر دیگران كه معمولا از روی جهل است خود دچار انحراف در فكر یا عمل شویم، بلكه باید از خدا كمك بخواهیم و بر او توكل كنیم و آنچه در توان داریم برای زنده كردن نام و یاد و معرفت امام زمان(ع) به صورت صحیح تلاش كنیم.

پرسش۱۹: منظور از انتظار چیست و آیا تنها دعا کردن برای فرج جزء انتظار محسوب می شود

پاسخ: حقیقت انتظار آن است كه انسان منتظر و چشم به راه، خود و محیطش را برای آمدن منتظر و منجی موعود آماده كند. این آمادگی بسته به فرد مورد انتظار، معنا و ارزش می‌یابد. برای مثال كسی كه انتظار زائر بیت الله را می‌كشد و مسافر او از سفر مكه می‌آید، طبعا معنای انتظار برای او این است كه خانه را مرتب كند و وسایل پذیرایی را فراهم سازد و... ، منتظر امام زمان(ع) نیز به كسی گفته می‌شود كه خود را برای آمدن چنین بزرگ مردی آماده كند. و طبیعی است كه باید خود را در گروه بندگان صالح قرار دهد، دین را در زندگی خود جاری سازد و دیگران و محیط را برای آمدنش مهیا كند. از این رو انتظار فرج بنا بر فرمایش پیامبر(ص) افضل اعمال است. و هر كس تلاش درونی او برای عبادت و عبودیت و كوشش بیرونی او برای زمینه سازی و جهت دهی مردم و محیط بیشتر باشد، موفق تر است. بنابراین هر چند دعا كردن یكی از وظایف منتظران است ولی كافی نیست.