بایدها ونبایدهای فرد منتظر در عصر غیبت

پرسش۱: آنطور که گفته شده نزدیک ظهور اوضاع جامعه خیلی بد هست -بصورتی که مردم از بی عدالتی در منازل خود هم در امان نیستند - از انطرف می گوییم باید خودمان را جهت ظهور اماده کنییم اگر چنین شود اوضاع جوامع الهی میشود ؟ جواب این تناقض چیست؟

پاسخ: باید گفت كه پیرامون مفهوم و چیستی فراگیری ظلم و ستم دید‌گاه‌هایی مختلف مطرح است. كه به برخی اشاره می‌كنیم:
1. فراگیری ظلم و ستم به معنای غالبیت: طبق این دید‌گاه، در آستانه ظهور، ظلم و ستم در جهان غالب شده و چهره جهان، چهره ظلم و ستم خواهد بود كه در كنار غالبیت ظلم و ستم، صلاح و رستگاری نیز در میان مردم مطرح می‌باشد. نكته قابل ذكر اینكه در روایات به فراگیری ظلم و ستم خبر داده شده نه فراگیری ظالم و ستمگر. با این نگاه، اگر در جهان یك ظالم بود و از او ظلم‌های متعدد و متنوع سر زند و بقیه مردم، مظلوم و ستمدیده باشند، باز مصداق «ملئت ظلماً و جوراً» تحقق پیدا خواهد كرد.
2. فراگیری ظلم و ستم به معنای كامل و تمام است:
این عده قائلند كه فراگیری ظلم و ستم در جهان به طور كامل و تمام صورت می‌پذیرد و جهان به صورت یك پارچه پر از ظلم و ستم خواهد شد و از صلاح و رستگاری هیچ خبری نیست.
البته دیدگاه صحیح همان دید‌گاه اول است.
اینك به نمونه‌هایی از روایات كه اشاره به ظلم و جور قبل از ظلم دارند اشاره می‌نماییم.
پیامبر اكرم(ص) می‌فرمایند: «لاتقوم الساعة حتی یملك رجل من اهل بیتی، یواطئ اسمه اسمی، یملأ الارض عدلاً و قسطاً كما ملئت ظلما و جوراً»(اربلی، كشف الفقه فی معرفة الائمه، دارالكتاب الاسلامی، ج3، ص261)
2. امیرالمؤمنین(ع) می‌فرمایند: « ... الحادی عشر من ولدی، هو المهدی الذی یملأ الارض عدلاً و قسطاً كما ملئت جوراً و ظلماً»(كلینی، الكافی، ج1، ص338).
3. امام حسین(ع) می‌فرمایند: «لولم یبق من الدنیا الایوم واحد لطول الله عزوجل ذلك الیوم حتی یخرج رجل من ولدی فیملأها عدلا و قسطاً كما ملئت جوراً و ظلماً؛ اگر از دنیا جز یك روز باقی نمانده باشد، خداوند آن روز را طولانی گرداند تا مردی از فرزندان من قیام كند و زمین را از عدل و داد پر كند پس از آن كه از ستم و بیداد پر شده باشد».(صدوق، كمال الدین و تمام النعمة، ج 1، ص318).
از مجموع روایات رسیده نوعی همسانی میان واژگان عدل و داد و ظلم و جور دیده می‌شود. یعنی همان طوری كه در جامعه بعد از ظهور، عدل و داد فراگیر و همه جانبه می‌شود، در جامعه قبل از ظهور نیز ظلم و جور فراگیر و همه جانبه خواهد شد، نه اینكه همه ظالم باشند.
در نگاه ابتدایی و بدون تعمق چنین برداشت می‌شود كه فراگیری ظلم و ستم پیش زمینه و از شرایط تحقق ظهور عدل و داد توسط امام مهدی(ع) است و تا شرط تحقق پیدا نكند، محال است كه مشروط تحقق پیدا كند. پس به خاطر تحقق مشروط كه همان جامعه مهدوی و عدالت مهدوی است باید به دنبال تحقق پیش زمینه‌های آن كه همان فراگیر شدن ظلم و جور است، رفت.
اما با نگاه ژرف‌تر و دقیق تر معلوم خواهد شد كه اصل این نظریه و تفكر غلط است و حاكی از سوء برداشت و یا عدم اطلاع كافی از فرهنگ و تعالیم روح بخش اسلام است. اثبات این مدعا بدین گونه است:
1. فراگیری ظلم و ستم شرط ظهور نیست:
باید گفت كه شرط برای مشروط نقش فاعل و موجد خواهد داشت؛ یعنی تحقق مشروط مرهون تحقق شرط می‌باشد (تا شرط رخ ندهد، مشروط اتفاق نمی‌افتد). با توجه به این نكته اگر فراگیری ظلم و ستم را شرط ظهور حضرت مهدی(ع) بدانیم پس حتماً باید جهان پر از ظلم و جور شود تا ظهور رخ دهد و در غیر این صورت، محال است ظهور، صورت پذیرد.
ولی با مراجعه به احادیث و روایات مهدویت این مطلب به خوبی روشن می‌شود كه در هیچ یك از آنها فراگیری ظلم و ستم به عنوان شرطی از شرایط ظهور دانسته نشده است. بلكه فراگیری ظلم و ستم در واقع به نوعی، نهایت آمادگی و احساس نیاز شدید مردم به منجی را به همراه دارد.
2. فراگیری ظلم و ستم از علائم حتمی ظهور نیست:
علائم و نشانه برای یك پدیده همانند آینه و ابزاری است كه به وسیله آن می‌توان در تحقق آن پدیده تأثیر گذار نیست.
علائم و نشانه‌های ظهور نیز، به حتمی و غیر حتمی تقسیم شده‌اند و فراگیری ظلم و ستم قبل از ظهور حضرت مهدی(ع)، از علائم حتمی ظهور نمی‌باشد.
از طرف دیگر، طبق روایات، یاران امام زمان(ع) قبل از ظهور حضرت در آن جامعه رشد كرده، تربیت یافته و در زمان ظهور حضرت در ركاب حضرت به جانفشانی می‌پردازند، پس بی شك جامعه‌ای كه توان پرورش و تربیت یاران آن چنانی را داشته باشد باید در آن جامعه زمینه‌ها و بستر مناسب نیز وجود داشته باشد و این تربیت و پرورش نیز قهری نبوده بلكه در سایه تلاش و زحمت و استفاده از بستر مناسب است كه به این لیاقت می‌رسند.
بر این اساس اگر در جامعه عصر ظهور، ظلم و ستم همه جای عالم را فرا گرفته و بستر و زمینه‌های مناسب رشد و تربیت از بین خواهد رفت و دیگر پرورش یاران حضرت(ع) ممكن نخواهد بود.
نتیجه آنكه: فراگیری ظلم و ستم به معنای ظالم بودن همه نیست، بلكه عده‌ای به وسیله ظلم و زور می‌خواهند بر توده مردم مسلط شوند و در این میان برخی انسان‌ها نیز در جاده صلاح گام برمی‌دارند و سعی می‌كنند خود و مردم را برای تحقق ظهور آماده كنند. 




 

پرسش۲: آیا این درست است که اگر ما منتظر باشیم و خود را از هر گونه گناه حفظ کنیم امام عصر به ما سر می زند پس هر کس که امام مهدی را ندید منتظر نیست؟ آیا درست است که بگوییم ما وقتی می توانیم بگوییم منتظر واقعی هستیم که از هر گونه گناه اجتناب کنیم؟

پاسخ: امام زمان(ع) به همه شیعیان و محبان خود توجه دارد و البته این طبیعی است كه اگر فرد خود را از آلودگی‌ها حفظ كرده و از گناه دوری كند، بیشتر مورد عنایت حضرت قرار می‌گیرد. ولی اینكه گفته شود هر كس از گناه فاصله بگیرد آقا را حتماً می‌بیند این سخن دقیقی نیست؛ چرا كه غیبت به معنای ندیدن است و اگر دیدارهای در این دوره روی می‌دهد، بر اساس مصالحی است. باید دانست هر چند دوری از گناه امكان دیدار را بیشتر می‌كند؛ ولی این زمانی است كه دیدار دارای مصلحت باشد؛ وگرنه هر چند انسان پاك هم باشد، دیدار صورت نمی‌پذیرد. پس ندیدن دلیل بر آن نیست كه آدمی واقعاً منتظر نباشد. البته مردم منتظر در یك رتبه و درجه از جریان و حقیقت انتظار نیستند، برخی روحیه انتظار را در همه ابعاد وجود و زندگی خود پیاده كرده‌اند و در درجه بالای انتظار قرار دارند و برخی در درجات پایین‌تر، و این بستگی به آن دارد كه یك فرد به چه مقدار از وظایف خود عمل می‌كند؟ توجه او نسبت به تكالیف دین چگونه است؟ چه مقدار به یاد حضرت بوده و در امر ظهور او زمینه سازی می‌كند؟ بله هر چه انسان از گناه دورتر شود، حالت انتظار در او شدیدتر و واقعی‌تر می‌گردد. فرزندان پدری كه می‌خواهد از سفر برگردد، در مرتب نمودن منزل و فراهم ساختن مقدمات، شاید به یك اندازه نباشند، برخی بیشتر تلاش می‌كنند و برخی كمتر(هر چند همه منتظرند) . بله اگر یكی از بچه‌ها رابطه فرزندی بین خود و پدر را فراموش كند، او دیگر هیچ تلاش و حركتی در این زمینه ندارد. منتظران حضرت مهدی(ع) نیز چنین هستند. برخی آدم بودن خود را كاملا فراموش كرده‌اند. اینان هیچ درجه‌ای از انتظار را ندارند و دیگران هر چند به حقیقت آدمیت و بندگی خدا نزدیك‌تر شوند، روحیه و حالت انتظار در آن شدید تر است.

پرسش۳: آیا صحیح است شب و روز دعا کنیم و درس را رها کنیم برای ظهور حضرت مهدی (ع) ؟

پاسخ: اگر منظور از عبادت فقط نماز و روزه و قرآن خواندن باشد، چنین چیزی خواست شرع نیست؛ بلکه انسان‌ها باید کار و تلاش نیز بکنند و نیاز‌های زندگی خود را تامین نمایند. دستورات قرآن و پیشوایان دین و زندگی آن بزرگواران همه بیانگر آن است که تعطیل کردن امور روزمره زندگی، صحیح نیست؛ نه برای تعجیل در فرج امام زمان(ع) و نه برای هیچ امر دیگر!! البته باید دانست دایره عبادت بسیار گسترده است و حتی شامل امور عادی زندگی می‌شود. کار و تلاش رسیدگی به امور زندگی، کمک به مردم و محرومان، همگی اگر برای رضای خدا و تقرب به او باشد «عبادت» است. بنابراین عباداتی همچون نماز و روزه برخی از موارد عبادت است که باید در کنار امور دیگر انجام پذیرد. طبق این معنا، زمینه‌سازی و تلاش برای ظهور حضرت، نوعی عبادت است و نیازی به تعطیل کردن امور عادی زندگی ندارد.





 

پرسش۴: از کجا و با چه نشانه هایی بدانیم که حضرت نیز ما را دوست دارد و برای رسیدنمان به این مقصود یعنی دوست داشتن ایشان چه کارهایی باید بکنیم ؟

پاسخ: باید بدانیم كه امام پدری مهربان و برادری دلسوز است، امام همه شیعیان را دوست دارد و برای هدایت و سعادت آنها دعا و تلاش می‌كند. البته در این میان شیعیانی را بیشتر دوست دارد كه می‌كوشند افرادی صالح و با معنویت باشند. با رعایت موارد زیر، می‌توان به دوستی آن حضرت امید داشت:
1. در مقام علم و عقیده هر روز بر معرفت دینی خود بیفزاییم و در جلسات سخنرانی و علمی شركت كنیم و در شناخت مقام امامت و شخص امام زمان(ع) (با مطالعات فراوان) كوشا باشیم.
2. در مقام عمل اولین چیز انجام دادن واجبات و ترك گناه و معصیت است. ارتكاب معصیت در محضر امام زمان(ع) باعث آزرده شدن دل ایشان می‌شود و وقتی پرونده اعمال به محضر ایشان برده می‌شود، از ما دلگیر می‌گردد.
قدم دوم انجام وظیفه است، بهترین راه نزدیكی به آن حضرت و جلب رضایت ایشان، این است كه هر كس هر شغل و وظیفه‌ای كه دارد، آن را به دقت و سلامت انجام دهد. شما كه محصل هستید، بهترین كار تلاش و درس خواندن عمیق و صحیح است، كسی كه وظیفه خود را ترك كند یا ناقص انجام دهد و در عوض آن بخواهد كار نیك دیگری انجام دهد، راهی كج رفته است.
قدم بعدی ایجاد ارتباط معنوی با امام است؛ یعنی، بكوشیم همیشه به یاد امام زمان(ع) باشیم صبح را با دعای عهد شروع كنیم، در نماز‌هایمان برای آن حضرت دعا كنیم، دعای فرج را در هر فرصتی بخوانیم. دعای ندبه، زیارت آل یاسین و دعاهای دیگر را با توجه به معنا و حضور قلب بخوانیم، صدقه دادن برای سلامتی ایشان، زیارت از طرف ایشان و دعا برای سلامتی و تعجیل فرج آن حضرت، شركت در مراسم منسوب به ایشان و ... راه‌های ایجاد ارتباط معنوی با امام است و می‌توان بعد از مدتی آثار بسیار مثبت آن را دید و این خود نشان دوست داشتن امام است. اما باز تاكید می‌شود همه این كارها بعد از ترك گناه و عمل به وظیفه و نقش خویش در جامعه و خانواده اثر بخش است؛ وگرنه پوستی بی مغز و خاصیت خواهد بود.




 

پرسش۵: با چه نشانه ای بدانیم مورد محبت و رضایت حضرت مهدی هستیم؟ برای رسیدن به این مهم چه کارهایی انجام دهیم؟

پاسخ: باید بدانیم كه امام پدری مهربان و برادری دلسوز است، امام همه شیعیان را دوست دارد و برای هدایت و سعادت آنها دعا و تلاش می‌كند. البته در این میان شیعیانی را بیشتر دوست دارد كه می‌كوشند افرادی صالح و با معنویت باشند. با رعایت موارد زیر، می‌توان به دوستی آن حضرت امید داشت:
1. در مقام علم و عقیده هر روز بر معرفت دینی خود بیفزاییم و در جلسات سخنرانی و علمی شركت كنیم و در شناخت مقام امامت و شخص امام زمان(ع) (با مطالعات فراوان) كوشا باشیم.
2. در مقام عمل اولین چیز انجام دادن واجبات و ترك گناه و معصیت است. ارتكاب معصیت در محضر امام زمان(ع) باعث آزرده شدن دل ایشان می‌شود و وقتی پرونده اعمال به محضر ایشان برده می‌شود، از ما دلگیر می‌گردد.
قدم دوم انجام وظیفه است، بهترین راه نزدیكی به آن حضرت و جلب رضایت ایشان، این است كه هر كس هر شغل و وظیفه‌ای كه دارد، آن را به دقت و سلامت انجام دهد. شما كه محصل هستید، بهترین كار تلاش و درس خواندن عمیق و صحیح است، كسی كه وظیفه خود را ترك كند یا ناقص انجام دهد و در عوض آن بخواهد كار نیك دیگری انجام دهد، راهی كج رفته است.
قدم بعدی ایجاد ارتباط معنوی با امام است؛ یعنی، بكوشیم همیشه به یاد امام زمان(ع) باشیم صبح را با دعای عهد شروع كنیم، در نماز‌هایمان برای آن حضرت دعا كنیم، دعای فرج را در هر فرصتی بخوانیم. دعای ندبه، زیارت آل یاسین و دعاهای دیگر را با توجه به معنا و حضور قلب بخوانیم، صدقه دادن برای سلامتی ایشان، زیارت از طرف ایشان و دعا برای سلامتی و تعجیل فرج آن حضرت، شركت در مراسم منسوب به ایشان و ... راه‌های ایجاد ارتباط معنوی با امام است و می‌توان بعد از مدتی آثار بسیار مثبت آن را دید و این خود نشان دوست داشتن امام است. اما باز تاكید می‌شود همه این كارها بعد از ترك گناه و عمل به وظیفه و نقش خویش در جامعه و خانواده اثر بخش است؛ وگرنه پوستی بی مغز و خاصیت خواهد بود.




 

پرسش۶: با چه کارهایی می توانیم به حضرت مهدی تقرب بجوییم؟

پاسخ: تقرب به حضرت در سایه عمل به دستورات دین حاصل می‌شود. در این میان توجه به چند عمل پیشنهاد می‌شود:
ـ نماز در اول وقت مخصوصاً همراه با جماعت؛
ـ خدمت صادقانه به مردم و تلاش برای حل مشكل آنان؛
ـ تلاوت قرآن و نافله شب و احسان به والدین؛
ـ دقت فراوان در مال كه از راه حلال باشد؛
ـ صله رحم؛
ـ دوری از جمع مال دنیا و دنیا طلبی.
در كتاب دلایل الامامة در جریان دیدار امام عصر(ع) با علی بن مهزیار آمده است كه آن بزرگوار فرمود: علت دوری شما از ما این است كه شما به جمع مال روی آوردید و به ضعفاء ظلم می‌كنید و قطع رحم كرده‌اید، و این علت دوری شما از ما است.




 

پرسش۷: بستر ها و راه های گسترش فرهنگ مهدوی چیست ؟

پاسخ: مهدویت اعتقادی حركت آفرین، امید بخش، نشاط آور و باعث تلاش مضاعف در زندگی است. یأس و نومیدی، خستگی و پوچ گرایی در آن راه ندارد.
فرهنگ مهدویت دو نوع رابطه ایجاد می‌كند رابطه‌ای با خود و رابطه‌ای با اجتماع.
الف. رابطه شخصی:
یعنی ایجاد انگیزه برای زندگی بهینه و هدفمند و تلاش برای رسیدن به سعادت در دنیا و آخرت. فرهنگ مهدویت می‌تواند انسان را از پوچی و گمراهی نجات دهد زیرا امید به آینده‌ای روشن، شك و تردید در اصل زندگی را زایل ساخته و او را به حركت در مسیر وامی‌دارد.
این فرهنگ قدرت تفكر در خود را افزایش داده انسان را به خود شناسی رهنمون می‌سازد. همچنین او را در مقابل سختی‌ها مقاوم ساخته، آماده پذیرش خطرات زندگی می‌كند زیرا آینده برای او ابهامی ندارد «انسان مهدوی لحظات زندگی خود را در راه رضایت مهدی(ع) هزینه می‌كند و نهایت تلاش خود را برای تحقق عدالت در گفتار، رفتار و اخلاق خویش به كار می‌بندد.
این گوشه‌ای از تأثیر «فرهنگ مهدویت» در انسان است.
ب. رابطه‌ی اجتماعی:
این رابطه در ابعاد مختلف كاربرد پیدا می‌كند:
1. رابطه با جامعه خانواده؛
2. رابطه با جامعه محل سكونت؛
3. رابطه با جامعه محل كار؛
4. رابطه با جامعه شهری؛
5. رابطه با جامعه كشوری؛
6. رابطه با جامعه جهانی.
1. فرهنگ مهدوی در خانواده:
رابطه فرد با خانواده بسیار اساسی و تعیین كننده است. اگر فرهنگ خانواده بر اساس تفكر مهدوی شكل بگیرد و افراد خانواده‌، خصوصا مدیریت سیاسی آن؛ یعنی پدر و مدیریت تربیتی آن یعنی مادر سعی در حاكمیت فرهنگ مهدوی در خانواده داشته باشند، آرامش و سعادت را برای خود به ارمغان می‌آورند. البته تحقق این راه‌كار باید با طرح و برنامه همراه باشد. برنامه‌های عبادی، تفریحی و فرهنگی در خانواده‌؛ همه باید بگونه‌ای باشد كه یاد حضرت مهدی(ع) را در محیط خانه زنده كند و ولایت آن حضرت را بر رفتار‌ها حاكم سازد. مثلا مجالس دعای ندبه، توسل، ختم قرآن باید با توجه خاص به فرهنگ مهدوی در خانواده برگزار شود. رفتن به زیارت‌گاه یا مسجد جمكران نیز با برنامه ریزی خاص و به صورت خانوادگی و نه بر اساس عادت‌ها انجام گیرد. برنامه‌های ویژه برای به روز شدن یاد مهدی(ع) در خانواده‌ها باید در دستور كار مدیریت خانه قرار گیرد مثلا توجه به درس و فر اگیری علوم، ورزش كردن، صله رحم، كمك به دیگران و در جهت قرب به امام زمان(ع) و كسب رضایت او.
2. فرهنگ مهدوی در محل سكونت:
انسان منتظر وظیفه دارد در محل زندگی خویش فرهنگ مهدویت را حاكم سازد. امروزه كه جوامع از بافت كوچك سنتی به بافت بزرگ اجتماعی تبدیل شده است چنین اهدافی باید از طریق طرح و برنامه و به صورت نظام مند و سیستمی انجام شود تا بتواند بهترین تأثیر را بر جای گذارد.
شاید یك منتظر مهدوی با تلاش فردی خود در محل سكونت، بتواند تأثیرات كوتاه و مقطعی ایجاد نماید اما این كافی نیست و چه بسا در دراز مدت به فراموشی و یا مقابله شخصی دیگران منتهی شود.
راه بهینه ایجاد، «ستاد فرهنگ مهدوی» در محل، با مشورت و همكاری سایر افراد و ایجاد و حاكم ساختن این فرهنگ بین افراد برای دراز مدت است. به عنوان مثال با مشورت دوستان نزدیك و راه‌كار‌های تبلیغی ویژه، رعایت نوبت در خرید را حتی نسبت به كودكان به صورت رسم و فرهنگ عمومی در محل در آورند. این می‌تواند نمونه‌ای زنده برای توجه دائمی اهالی، به اجرای عدالت كامل در جوامع باشد كه از اهداف حكومت جهانی حضرت مهدی(ع) است.
3. فرهنگ مهدوی در محل كار:
این راه‌كار باید اول از خود فرد شروع شود. یعنی در نوع برخورد با محیط و نوع مسئولیتی كه به عهده دارد و تعامل با افراد در محل كار، رعایت فرهنگ مهدوی ضروری است.
انسان منتظر در محل كار خویش باید نمونه‌ای از فرهنگ مهدوی را با رفتار خویش ارائه دهد.
در مرحله بعد باید در افراد محیط كار خودش تاثیر گذاری كرده؛ در آن محیط فرهنگ مهدوی را به صورت عمومی گسترش دهد. اگر چنیناهكاری عملی شود به مرور زمان نهاد‌های یك جامعه مهدوی خواهد شد و تأثیر بسیاری در حاكمیت این فرهنگ به عنوان الگوی اجتماعی ـ سیاسی خواهد داشت.
4. فرهنگ مهدوی در جامعه شهری:
مسئولانی كه مدیریت شهری را به عهده دارند در حاكمیت فرهنگ مهدوی در شهر نقش اساسی را دارند اگر مثلا مدیریت شهری راهكار‌هایی را برای اجرای عدالت در سطح شهر برنامه ریزی كرده اجرا نماید، تاثیر بسزایی در حاكمیت این فرهنگ و تعمیق فرهنگ مهدوی در جامعه شهری خواهد داشت.
5. فرهنگ مهدوی در كشور:
مدیریت سیاسی كشور می‌تواند با سوق دادن طرح‌ها به سوی حاكمیت فرهنگ مهدوی و اجرای عدالت قدم‌های مؤثری در این راستا بردارد. اگر اجرای عدالت مهدوی در دستور كار سیاستمداران كشور قرار گیرد، با اجرای برنامه‌های مردم جامعه، بوی دل انگیز و مسرت بخش «عدالت مهدوی» را استشمام خواهند كرد. البته لازمه این مهم تثبیت و تعمیق فرهنگ مهدوی در تفكر و اعتقاد سیاستمداران كشور است.
6. فرهنگ مهدوی در جهان:
افرادی كه دارای تفكر مهدوی هستند می‌توانند در زمینه‌های فرهنگی، سیاسی و تربیتی به فراخور مسئولیت خود و بستر‌های فعالیت اجتماعی خویش در سایر كشور‌ها این فرهنگ را صادر نمایند و زمینه‌ اقبال عمومی و جهانی به سوی عدالت كامل و نهایی را در جهان فراهم نمایند.
برای گسترش «فرهنگ مهدوی» راه‌كار‌های زیر می‌تواند قابل اجرا باشد:
1. گسترش مطالعات در زمینه شناخت حضرت مهدی(ع) و شبهه شناسی و تعمیق اعتقاد و مهدویت؛
2. سوق دادن فعالیت‌های فرهنگی به سوی این موضوع از قبیل پایان‌نامه‌های حوزوی و دانشگاهی و برقراری كرسی‌های تدریس در حوزه و دانشگاه و نیز برگزاری مجالس عمومی و سمینار‌های فرهنگی در زمینه بهینه‌سازی فرهنگ مهدویت در جامعه.
3. دشمن شناسی و ایجاد پایگاه‌های سیاسی ـ فرهنگی برای مقابله با نقشه‌های مهدی ستیز در سطح جامعه شهری، كشوری و جهانی.
4. آموزش پایه‌ای از مهد كودك تا دوره‌های تحصیلی تكمیلی در زمینه فرهنگ مهدوی؛
5. ایجاد نهضت نرم‌افزاری برای تولید برنامه در جهت توسعه و گسترش فرهنگ مهدویت در كشور و جهان.
6. برنامه‌ریزی در جهت تولید برنامه تلویزیونی و سینمایی و سوق دادن حركت صدا و سیما به سوی زنده نگه داشتن فرهنگ مهدویت در بین مخاطبان؛
7. تولید و چاپ كتاب‌های مفید در سطوح مختلف سنی و انتشار آن در جامعه؛
8. برگزاری نمایشگاه‌هایی در زمینه‌های مختلف برای تعمیق فرهنگ مهدویت در جامعه مانند نمایشگاه كتاب در محله، شهر، ادارات، مدارس و مكان‌های ویژه مانند جمكران، نمایشگاه عكس، هنر‌های دستی، نقاشی و غیره؛
9. ایجاد كتابخانه‌های تخصصی مهدویت در حوزه دانشگاه و مكان‌های ویژه؛
10. ایجاد مراكز تخصصی آموزشی ـ پژوهشی در مورد گسترش فرهنگ مهدویت.
برای آگاهی بیشتر به این منابع مراجعه شود: مجله انتظار شماره 1و 2 و 12.






 

پرسش۸: بهترین راه انس دادن فرزندانمان با امام زمان چیست ؟

پاسخ: از چند گزینه می‌توانید بهره بگیرید:
الف. بیان سیره و روش زندگی اهل بیت(ع) و داستان‌ها زندگی امامان. بیان این مسائل باعث علاقه فرزند به این خاندان می‌شود.
ب. بیان زیبایی‌های دوران ظهور و عصر سر سبز زندگی انسانی، در محیطی دوستانه.
ج. بیان برخی عنایات و كرامات امام زمان(ع) در دوران غیبت. البته در گفتن كرامات باید دقت شود كه به عنایت‌های واقعی اشاره شود.
د. تبیین مقام امام به زبان ساده، و نیاز ما به آن حضرت و كمك‌های او به ما.





 

پرسش۹: تكلیف من در برابر خدا و پیامبر و ائمه و امام زمان ،عجل الله تعالی فرجه الشریف، و پدر و مادر و بزرگ ترها و اساتید و دیگران چیست؟ و آنان چه حقی بر گردن من دارند؟

پاسخ: احساسی كه در شما وجود دارد، یعنی لزوم ارتباط با خدا وشناخت وظیفه و تلاش در راه آن و احساس مسئولیت در برابر دوستان و … بسیار ارزش مند و در خور تقدیر است. برای جامه ی عمل پوشیدن به آن ها نكاتی را یادآور میشویم:
الف) در بعد وظیفه شناسی؛ انسان، وظایف مختلفی دارد كه به یك اعتبار، به سه قسمت تقسیم می شود، هر چند، همه، در حقیقت، به همان قسم اوّل برمی گردند:
1- وظیفه در برابر خدا؛
2- وظیفه در برابر جامعه؛
3- وظیفه در برابر خود.
هر انسانی با توجّه به این كه در همه چیز وامدار خداوند است، یعنی او است كه مالك ما و همه ی متعلقات ما است. در نتیجه، همه ی ما رهین منّت او و موظّف به تكالیف و مسئولیت هایی هستیم كه او بر عهده ی ما نهاده است. این تكالیف، همه در كتاب و سنّت آمده است و كارشناس دین، مستقیماً، آن ها را از منابع اولیه، استخراج و استنباط می كند و دیگران نیز باید از آنان پیروی كنند.
بنابراین، بخش عظیمی از وظایف ما، تقویت بُعد معرفتی و خداشناسی و سپس التزام به احكام الهی است كه یا در رساله های عملیه ذكر شده و یا به طرق دیگر، در برخورد با مسائل مختلف، می توانیم از عالمان دین، حكم الهی را جویا شویم. بنابراین، در این جا، باید در دو زمینه ی تقویت معارف و تعبد و عمل كار كرد.
در این زمینه، كتاب های شهید مطهری را مطالعه فرمایید.
در بُعد اجتماعی، هر یك از ما، باید شرایط خود و شرایط اجتماعی را دقیقا بسنجیم و ببینیم جامعه چه نیازهایی دارد و توانایی من چه اندازه و در چه بخش هایی است. بنابراین، هر كس به اندازه ی توان خود، باید خدمات اجتماعی داشته باشد. توانایی در این زمینه، اقسام مختلفی دارد، از توان بدنی و مالی گرفته تا كارایی علمی و تخصصی. همه، باید در مسیر بهبود اجتماع و خدمت به جامعه باشد، هرچند در پرتو آن، انسان، خود نیز بهره برداری های مشروعی می تواند داشته باشد. از این رو، در این زمینه، هم باید آگاهی های سیاسی و اجتماعی خوبی كسب کرد و هم باید به طور جدی، تلاش كرد، گام هایی عملی متناسب با شرایط و توانایی های خود را برداشت.
وظیفه در رابطه با خود، آن است كه هر كس باید بكوشد با اكتساب حسنات و فضایل، از خود، انسانی نیكو، وارسته و متخلق به اخلاق الهی و پیراسته از آلودگی ها و رذایل بسازد. در این زمینه، لازم است كتاب های اخلاقی مطالعه شود و در پی آن، انسان تلاشی جدی برای خود سازی به عمل آورد. از كتاب شریف چهل حدیث امام خمینی ،رضوان الله علیه، استفاده كنید.
ب) برای این كه در مسیر اهداف و برنامه های خود، بتوانید موفق باشید، توصیه های زیر راهگشا است:
- برنامه ریزی واقع بینانه و متناسب با ظرفیت و توانایی واقعی شما باشد. از این رو، بیش از حد، برنامه ها را سنگین نریزید.
- در اجرای برنامه، كاملاً جدّی و كوشا باشید و اگر در موردی سستی به خرج دادید، به گونه ای خود را تنبیه كنید. مثلا یكی از دیدارها با دوستان تان را لغو كنید و آن برنامه را عمل كنید.
- مقداری از اوقات تان را برای تفریح سالم اختصاص دهید.
- برخی از برنامه ها را به طور گروهی و جمعی بریزید.
- در هر هفته، یك بار، میزان پیشرفت برنامه ها را بررسی كنید. سعی کنید دقیقاً، كاستی ها و نقایص را بشناسید و بر طرف كنید و موارد پیشرفت را تقویت كنید.
- از خداوند بزرگ، مدد جویید و شكرگزار توفیقات او باشید.
- هر كس، در هر موقعیت و شرایطی كه قرار دارد و با توجه به امكانات و توانایی ها و
آگاهی هایش، وظیفه ای خاص و متناسب با توان مندی های خود دارد. حال، هر شخصی، دارای توان مندی ها، استعدادها و علایق ویژه ای است كه او را از دیگران متمایز می سازد و او باید براساس آن ها و نیز تكلیف شرعی، زمینه ی فعّالیت های شغلی و علمی و تحصیلی خویش را تشخیص دهد و بر طبق آن عمل كند. خداوند نیز تنها متناسب با توانایی ها و استعدادهایی كه به افراد عطا فرموده است، از آنان مسئولیت می خواهد و نه بیش تر؛ مثلاً، كسی كه ذوق علمی و یا توانایی تحصیل علم در رشته ای خاص را دارد، باید در آن زمینه تلاش كند و كسی كه توان علمی بالایی ندارد و فقط دارای نیروی جسمانی زیادی است، خداوند نیز در همان محدوده و به همان اندازه، از او تكلیف خواسته و فرد نیز در آن زمینه باید به فعالیت بپردازد و ....
لازم به ذكر است که یادگیری معارف الهی برای شناخت كلی جهان (خدا و انسان و طبیعت) و فهم دستورهای دین و وظایف عملی خویش و حلال و حرام خداوند، برای هر انسانی، لازم و ضروری است و شخص باید اصول دین و اعتقادات را متناسب با سطح آگاهی و درك خویش، و به طور استدلالی بشناسد و در فروع دین و دستورهای عملی آن، به كارشناسان دین و فقهای اسلامی مراجعه كند.
وظیفه ی فرزندان نیز احترام به پدر و مادر و تواضع در مقابل آنان و قدردانی از زحمات آنان است. حال اگر هر كدام از اینان، وظیفه ی خود را انجام نداد، سبب نمی شود كه دیگری هم انجام وظیفه نكند. بنابراین، اگر فرضاً پدر شما، وظیفه اش را نسبت به شما انجام نمی دهد، این، دلیل نمی شود كه شما نسبت به او بی احترامی كنید و در انجام دادن وظایف خود، كوتاهی کنید.
وظیفه ی انسان در برابر پیامبر و ائمه و امام زمان ،صلوات الله علیهم، بسیار سنگین است. آن چه قابل بیان در این نوشتار است، این است که برای انسان، دو وظیفه ی اصلی و شاخص در برابر این بزرگواران است:
1- شناخت و معرفت نسبت به جایگاه آن بزرگواران ، اهدافی كه به دنبال آن بودند، معارف و دستورهایی كه برای انسان ها از جانب خدا آورده اند و تبیین كرده اند.
2- اطاعت كامل: «اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و أُولی الامر منكم».
این اطاعت، به دنبال معرفت است و هر چه معرفت، درست تر و دقیق تر باشد، اطاعت، كامل تر خواهد بود.
در باره ی امام زمان نیز، ما باید از عهده ی این دو وظیفه برآییم: شناخت جایگاه امام زمان در این عالم هستی و انتظار فرج كه طبق احادیث، افضل اعمال است. انتظار فرج، یعنی خواستن ظهور و تلاش برای ایجاد زمینه های آن و آمادگی خود.





 

پرسش۱۰: تمام وظایف منتظران امام زمان ،علیه السلام، را بنویسید.

پاسخ: باید توجه داشت كه انتظار، حقیقتی است كه از رفتار و كردار فهمیده می¬شود. بنابراین، نمی¬توان هر كسی را كه ادعای دوستی و ولایت امام زمان ،علیه السلام، را دارد، در شمار دوستان و منتظران او قلمداد كرد. پس منتظر واقعی امام زمان ،علیه السلام، باید رفتارش به گونه¬ای باشد كه هر لحظه، منتظر ظهور امام و آماده¬ی خدمت در جهت اهداف مقدس او باشد. كسی كه بخواهد این گونه باشد، وظایفی بر عهده¬ی اوست كه مهم¬ترین آن¬ها عبارت است از:
- معرفت و شناخت امام زمان؛ در روایات ما، تأكید فراوان شده است كه انسان باید امام زمان خود را بشناسد؛ چون، پیمودن مسیر درست و صراط مستقیم الهی، جز به معرفت او ممكن نخواهد بود. پیامبر ،صلی الله علیه و آله، فرمود: «من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة جاهلیة‌ ؛ هر كس بمیرد و حال آن كه امام زمان خود را نشناخته باشد، به مرگ جاهلیت مرده است.». البته، شناخت حضرت، مراتبی دارد. یك مرتبه از آن شناخت تاریخی و شناسنامه¬ای حضرت است و مرتبه¬ی بالاتر، شناخت جایگاه امام و ویژگی¬های والای او است.
- یاد حضرت؛ اگر كسی به حقیقت، منتظر محبوب خود باشد، پیوسته در اندیشه¬ی او خواهد بود. منتظر واقعی، سعی می¬كند در همه حال، به یاد آن بزرگوار باشد و با یاد حضرت، دل و جان خود را زنده نگه دارد و اعمال خود را از انحراف و كجی¬ها حفظ كند. یاد آن حضرت، با خواندن دعاهای آن بزرگوار و توسّل به آن عزیز و صدقه¬دادن برای سلامتی او و انجام دادن خیرات به نیابت او و دعا كردن برای تعجیل فرج او و ندبه كردن در فراق او و تجدید پیمان كردن در یاری او، تحقق می¬یابد.
- تلاش برای حفظ ایمان در زمان غیبت؛ ازآن جا كه در زمان غیبت، خطرات فراوانی برای ایمان و عمل پیش می¬آید و فكرها و مذاهب انحرافی در مسیر انسان پیدا می¬شود و دوستان شیطانی سعی در گمراهی انسان دارند، انسان منتظر، پیوسته، در حفظ ایمان و عمل خود می¬كوشد. در این زمینه، او پیرو مجتهد جامع¬الشرایط مورد سفارش و توجه ائمه¬ی معصوم ،علیهم السلام، است؛ زیرا كه او، كسی است كه از جهت علمی و عملی، مورد تأیید ایشان قرار گرفته است.
- زمینه سازی برای ظهور؛ منتظر واقعی، با درك صحیح معنای انتظار، می¬كوشد تا زمینه¬ی ظهور امام زمان ،علیه السلام، را تقویت كند. بنابراین، هم به اصلاح نفس و خودسازی می¬پردازد و هم با امر به معروف و نهی از منكر، سعی در ساختن جامعه دارد. بنابراین، او فردی متعهد نسبت به خود و جامعه¬ی خویش است.




 

پرسش۱۱: چطور می توانیم زمینه ساز ظهور حضرت مهدی باشیم؟

پاسخ: توجه به گزینه‌های زیر مطلوب است:
ـ بالا بودن سطح معرفی در خود و افراد مرتبط، نسبت به جایگاه امام عصر(ع) مخصوصا افراد خانواده؛
ـ فعالیت خود را در محیط كار و خانه متناسب به خواست حضرت قرار دادن. برای دستیابی به این مهم باید موازین شرعی رعایت شود.
ـ برپایی مراسم به نام حضرت با برنامه‌های صحیح كه به بالابردن معرفت و روحیه دینی كمك كند.
ـ استفاده از راهكار دعا و زیارت همچون دعای عهد، زیارت آل یس؛
ـ كمك به مردم و حل مشكلات آنان با عنوان امام مهدی(ع)؛
ـ حضور در فعالیت‌هایی كه به نام حضرت می‌باشد، البته به شرطی كه انحراف در آن نباشد؛
ـ ایجاد تشكل‌های مربوط به امام عصر(ع).

پرسش۱۲: چگونه می توان حضور امام زمان را درک کرد؟

پاسخ: قدم اول كسب معرفت نسبت به جایگاه ائمه و امام زمان(ع) است. در روایتی از ابونصر طریف نقل شده است: "بر امام زمان(ع) [در ایام كودكی ایشان] وارد شدم. فرمود: مرا می‌شناسی؟ گفتم: آری؛ فرمود: من كیستم؟ گفتم: شما آقای من و فرزند آقای من هستید. فرمود: از این نپرسیدم، عرض كردم: فدای شما شوم! خودتان بیان كنید. فرمود: من خاتم اوصیا هستم و خداوند به واسطه من بلا را از اهلم و شیعیان رفع می‌كند" (بحار الانوار، ج 52، ص30).
زیارت حامعه كبیره در اواخر مفاتیح الجنان آمده در این زمینه منبع خوبی است.
پس از معرفت، ایمان و پذیرش این عقیده است؛ چرا كه فردی كه به امری عقیده نداشته باشد، در راستای آن فعالیت نمی‌كند. ایمان به خدا و معارف دین لازمه حركت است.
مرحله بعد آن است كه آدمی به وظایف دینی (انجام واجبات و ترك محرمات و پرهیز از گناهان) اهتمام ورزد و به نماز اول وقت توجه داشته باشد؛زیرا حقیقت انسان بندگی و عبودیت خدا است و راه بندگی؛ نیز عبادت است: "وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیعْبُدُونِ" (ذاریات، 56). بنابراین خداوند ایمان را در كنار عمل صالح قرار داده است. در سوره "عصر" پس از آنكه سخن از خسران و زیان كار بودن انسان به میان آورد، می‌گوید: "الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ" و وقتی می‌خواهد وعده خلافت و حكومت روی زمین را به مؤمنان بدهد، می‌فرماید: "وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ"(نور، آیه 55) و سر انجام زمین را برای عباد صالح می‌داند: "یرِثُها عِبادِی الصَّالِحُونَ" (انبیا، آیه 105).
عمل صالح و توبه باعث طهارت و نورانیت دل شده و آیینه دل آمادگی پیدا می‌كند تا انوار الهی را در خود جلوه‌گر كند و خود را در محضر خدا و امام بداند.
البته در كنار انجام وظایف، لازم است آدمی دست به توسل بردارد و از خداوند به واسطه ائمه(ع) برای كسب معرفت و درك بالاتر مدد بگیرد: "وَ ابْتَغُوا إِلَیهِ الْوَسِیلَةَ" (مائده، آیه 35).